Sayt haqida
Ismlar ma’nosi sayti sizga turli ismlarning ma’nosi, kelib chiqishi va tarixi haqida qisqa va tushunarli ma’lumot beradi.
Allohning 99 ismi (Asmoul Husna)
Qur’oni Karimda: “Allohning go‘zal ismlari bordir. Uni o‘sha ismlar b-n chorlanglar” (“A’rof” surasi, 180-oyat) deyilgan. Bu ismlar 99 ta bo‘lib, musulmon ilohiyotida muhim o‘rin tutadi. Quyida ularning barchasi ma’nosi bilan keltirilgan.
1AllohTangri, Ma’budi — bir haq.
2ar-Rahmono‘ta mehribon.
3ar-Rahimjuda rahmli.
4al-Malikpodshoh.
5al-Quddusnuqsonlardan xoli.
6as-Salomofat va balolardan salomat.
7al-Mo‘minomonli va omon beruvchi.
8al-Muhayminegallab, qoplab oluvchi.
9al-Azizizzat va qudrat sohibi.
10al-Jabborbandalari ishini isloh etuvchi.
11al-Mutakabbirkattalik yarashuvchi zot.
12al-Xoliqyaratuvchi, vujudga keltiruvchi.
13al-Bori’yaratuvchi.
14al-Musavvirmaxluqot va mavjudotlarga surat va shakl beruvchi.
15al-G‘afforbandalarning aybu nuqsonlarini va gunohu ma’siyatlarini fosh qilmay yopib turuvchi, kechiruvchi.
16al-Qahhorbarchani bo‘ysundiruvchi, g‘olib.
17al-Vahhobo‘z ne’matlarini tekin ato etuvchi.
18ar-Razzoqbarcha tirik mavjudot rizqini yetkazib beruvchi.
19al-Fattohhukm etuvchi, rahmat xazinalarini ochuvchi.
20al-Aliymbiluvchi, dono, ilm sohibi.
21al-Qobizkimlarningdir rizqini qiyuvchi, ruhlarni qabz etuvchi (oluvchi).
22al-Bositkimlargadir keng rizq beruvchi, ruh baxsh etuvchi.
23al-Xofizkofirlar martabasini tushiruvchi.
24ar-Rofi’mo‘minlar martabasini ko‘taruvchi.
25al-Muizzkimlarnidir aziz, qadrli etuvchi.
26al-Muzillkimlarnidir xoru zalil qiluvchi.
27as-Sami’maxfiy va oshkora gap va sharpalarni, hatto dildan o‘tganini ham eshituvchi.
28al-Basirhamma maxfiy va oshkora narsalarni ko‘ruvchi.
29al-Hakamqat’iy hukm etuvchi.
30al-Adlo‘ta adolatli.
31al-Latifbandalariga sezdirmay o‘z lutfu ehsonini yetkazib beruvchi.
32al-Xabirhamma maxfiy va oshkora ishlardan xabardor.
33al-Halimjazolashga shoshmaydigan, hilm bilan yaxshilik qilib turuvchi.
34al-Azimulug‘, buyuk, katta.
35al-G‘afurgunohlarni yashirib, jazo bermay turuvchi.
36ash-Shakuroz ishga ko‘p mukofot beruvchi.
37al-Aliyulug‘ martabali, buyuk.
38al-Kabirkatta, hamma sohada yuqori.
39al-Hafizsaqlaguvchi (o‘z panohida).
40al-Muqitmoddiy va ma’naviy g‘izo beruvchi.
41al-Hasibhar bir ishga o‘zi kifoya qiluvchi.
42al-Jalilbarcha sifatlari mukammal, ulug‘ zot.
43al-Karimkaramli, saxovatli, kechirimli.
44ar-Raqibhamma narsani kuzatib, nazorat ostiga olib turuvchi.
45al-Mujibduolarni qabul etuvchi.
46al-Vosi’mulki, rahmati va qudrati keng zot.
47al-Hakimhikmat sohibi, daqiq va nozik ilmlarni biluvchi.
48al-Vaduddo‘st, xayrxoh, mahbub.
49al-Majidne’mati va ehsoni bepoyon.
50al-Boispayg‘ambarlar yuboruvchi, o‘lgandan keyin qayta tiriltiruvchi.
51ash-Shahidhamma narsani bilib, ko‘rib turuvchi, guvoh.
52al-Haqhaqiqatan mavjud zot.
53al-Vakilhamma ishlarni o‘z zimmasiga, kafolatiga oluvchi.
54al-Qaviyhaqiqiy quvvat va qudrat egasi.
55al-Matinquvvatli, matonatli.
56al-Valiydo‘stlariga do‘st, madadkor.
57al-Hamidhamdu sanoga, maqtovga loyiq zot.
58al-Muhsiybarcha maxluqot va mavjudotlarning hisob-kitobini yaxshi biluvchi.
59al-Mubdi’yo‘qdan bor qiluvchi, yaratuvchi.
60al-Muidhayotdan o‘limga, o‘limdan yana hayotga qaytaruvchi.
61al-Muhyiytiriltiruvchi.
62al-Mumito‘ldiruvchi.
63al-Haytirik.
64al-Qayumo‘z-o‘zidan turuvchi, boshqalarni turg‘uzuvchi.
65al-Vojidxohlagan narsasini topuvchi.
66al-Mojidkaramli va sharafli zot.
67al-Vohidyagona, bir (Xudo — bir).
68as-Samadbahojat, hojatbaror.
69al-Qodirqudratli.
70al-Muqtadirqudratli, qodir.
71al-Muqaddimo‘ziga yaqin qiluvchi.
72al-Muaxxiro‘zidan uzoq etuvchi.
73al-Avvalhamma narsadan avval, boshlanishi chegarasiz.
74al-Oxirhamma narsadan boqiy, oxiri cheksiz.
75az-Zohirborligi hamma tomonlama ayon bo‘lmish zot.
76al-Botino‘zi mavjud, lekin sezgi vositalarimizdan maxfiy zot.
77al-Voliybarcha ishlarni tasarruf etuvchi hokim.
78al-Mutaoliyulug‘, oliy martabali.
79al-Barryaxshilik va ehson sohibi.
80at-Tavvobtavbalarni qabul etuvchi.
81al-Muntaqimgunohkor bandalaridan o‘ch oluvchi, jazolovchi.
82al-Afuvgunohlarni afv etuvchi.
83ar-Raufo‘ta mehribon, rahmati keng.
84Moliku-l-mulkmulk, saltanat, hukm sohibi.
85Zul-jaloli val-ikromsharafli va karamli.
86al-Muqsitadolatli, odil.
87al-Jomi’to‘plovchi, qiyomat kuni xaloyiqni mahshargohga jam etuvchi.
88al-G‘aniyboy, ehtiyojsiz.
89al-Mug‘niyboy etuvchi, kifoya qiluvchi.
90al-Moni’do‘stlarini himoya etuvchi, noloyiqlarga o‘z ne’matlarini man etuvchi.
91az-Zorrxohlagan bandalariga ofat, zarar va musibat yetkazuvchi.
92an-Nofi’xohlagan bandalariga manfaat va foyda yetkazuvchi.
93an-Nuro‘z-o‘zidan borligi ayon va borliqni ham ayon etuvchi.
94al-Hodiyyo‘l ko‘rsatuvchi.
95al-Badi’yaratuvchi (ixtiro ila).
96al-Boqiydoimiy, abadiy mavjud.
97al-Vorisborliqni meros qilib oluvchi.
98ar-Rashidbarcha ish va tadbirlari to‘g‘ri chiquvchi.
99as-Saburgunohkor-isyonkorlarga jazo berishga shoshilmaydigan zot.
Eslatma: yuqoridagi ismlar birmuncha erkin tarjima qilingan bo‘lib, ularning mazmunini olimlar biroz boshqacha ham talqin qilishlari mumkin.
Manba: E. A. Begmatov. «O‘zbek ismlari ma’nosi» (Izohli lug‘at). 2-nashri. — Toshkent: «O‘zbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy nashriyoti, 2007. — 608 bet. ISBN 978-9943-07-003-5 («Alloh ismlari» bo‘limi, 7–11-betlar).